ATLI TRAMVAYDAN GÜNÜMÜZE
22 Temmuz 2008 11:04 | DJERCÜ | 0 fav | 0 yorum
| etiket:
arkadaşlık siteleri
,
burçlar
,
erkek arkadaş
,
fallar
,
iett durak numaraları
,
iett durakları
,
iett hareket saatleri
,
iett hat numaraları
,
iett hat saatleri
,
iett otobüs sefer saatleri
,
iett sefer numaraları
,
iett sefer saatleri
,
kız arkadaş
,
msn
,
partner
,
tarot
,
yahoo
|
Osmanlı İmparatorluğu zamanında, şehir içi kara toplu ulaşım tesisi ile ilgili olarak 30 Ağustos 1869 tarihinde gerçekleştirilen ilk mukavele ile,İstanbul içinde insan ve eşya nakli için demiryolu inşaası ile demiryolu üzerinde hayvan çekerli araba işletilmesi hakkı 40 yıl süre ile ‘‘DERSAADET TRAMVAY ŞİRKETİ’’ ne verilmiştir. Şirket ilk olarak iş ve ikamet hacminin en yoğun olduğu bölgelerde atlı tramvayın çalışacağı 4 hattın açılmasına karar vermiştir.
1.Azapkapısı-Galata-Beşiktaş-Ortaköy hattı 2.Eminönü-Divanyolu-Beyazıt-Aksaray hattı 3.Aksaray-Samatya-Yedikule hattı 4.Aksaray-Topkapı hattı 1870 yılının ilk aylarında başlanan çalışmalar,1872 temmuz'unda tamamlanarak ilk tramvay hattı olan Azapkapı-Beşiktaş tramvay hattı hizmete girmiştir.Daha sonra,Aralık 1872 tarihinde işletmeye açılan 2. büyük hat Eminönü-Aksaray hattı, 1873 yılında hizmete açılan Aksaray -Yedikule hattı ve 1874 yılında hizmete giren Aksaray-Topkapı hattı takip etmiştir. |
||
|
||
|
Bu arada 1860'lı yıllarda Galata bölgesinde,ticari faaliyetlerin giderek artması nedeniyle, Karaköy'den Pera'ya çıkış amacıyla bir "iner-çıkar" asansör yapma fikri doğmuştur. Karaköy'den Pera'ya yegane çıkış yolu olarak kullanılan Yüksek Kaldırım günde 40.000 kişinin muhatap olduğu bir yoldu.Bu sebeple çalışmalar hemen başlatıldı.
|
||
|
30 Haziran 1871 tarihinde başlayan tünel ve kazı çalışmaları 3,5 yıl içinde tamamlandı. Dünyanın en eski 3. yeraltı metrosu olan ve Galata-Beyoğlu arasında halen hizmet veren TÜNEL’de 5 Aralık 1874 tarihinde hizmete girmiştir. Arabalarla birlikte toplam 350.000 sterlin'e malolan tünel'de,önceleri sadece eşya ve hayvanlar taşınmış,17 Ocak 1875 tarihinden itibaren yolcu taşınmasına başlamıştır. Atlı tramvay'ın ilk işlemeye başladığı yıllarda,İstanbul halkına toplu taşıma hizmeti verdiği atlı tramvay sayısı,14 adedi yazlık türü olmak üzere toplam 45 adetti.
Ayrıca o dönem hizmet veren iki katlı tramvaylar'da mevcuttu.1881 mukavelesi beraberinde bazı gerçekleri de ortaya çıkarıyordu. İstanbul yarımadasının içnde yaşayan halka sunulan hizmetler farklılık gösteriyor,çağdaşlaşma çabalarında Galata yakasına yine öncelik tanınıyordu. Yani tramvay hatlarının dağılımında nüfus yoğunluğu dikkate alınmıyor,kentin seçkin nüfusuna hizmet götürme eylemi dikkat çekiyordu. Sözleşme sonrasında 3 yeni güzergah daha yapılmasına karar veriliyordu. 1-Galata-Şişli hattı: 5.200 metre uzunluğundaki bu hat 1883 yılında hizmete girdi. 2-Galata-Tatavla hattı : 1885 yılında işletmeye açıldı. 3-Eminönü-Eyüp hattı: O dönem için çok büyük bir istimlak bedeli gerektirdiğinden proje gerçekleştirilemedi. |
||
|
||
|
1912 yılında başlayan Balkan harbi ile,Harbiye nezareti elindeki at ihtiyacının kafi gelmemesi üzerine İstanbul'da hizmet veren tramvayların tüm atlarını satın almıştır. Böylece İstanbul yaklaşık 1 yıl tramvay'sız kalmıştır. Bu bir bakıma faydalı olmuş,Avrupa'da çoktan çalışmaya başlamış olan elektrikli tramvayın İstanbul için de kaçınılmaz olduğu fikri iyice yaygınlaşmıştı. 1911 yılında Tramvay vagonlarının elektrikle çalıştırılması ile ilgili sözleşmenin Dersaadet Tramvay Şirketi ile Osmanlı Devleti arasında imzalanması ile İstanbul’da Elektrikli Tramvay devri başladı. Şubat 1914 'de inşaatı tamamlanan santral binası,bu tarihten itibaren tramvaylara ve tüm tesisatlara elektrik vermeye başlamıştır. 1928 yılında ise Üsküdar-Kısıklı hattı ile Anadolu yakasında başlamıştır. 1936 yılında İstanbul caddelerinde şık görünümlü yeni tramvaylar görülmeye başlanıyordu,Genelde Şişli-Tünel, Şişli-Beyazıt ve Harbiye-Fatih hatlarında çalışmaya başlayan bu tramvayların havalı kapıları tramvaylar duraklara gelip durduğunda açılıp kapanıyordu. Şehirlerin büyüme ve ihtiyaçları doğrultusunda yeni tramvay hatlarının yapılması sürdürülmüş, 1950'li yıllarda İstanbul içerisindeki Tramvay hattı uzunluğu 130 km’ye ulaşmıştır. 1956 sonbaharında İstanbul'da imar çalışmaları başlamış,yeni caddeler,bulvarlar,meydanlar oluşturmak için İstanbul adeta bir şantiye haline getirilmiştir. Sayısı gün geçtikçe artan otomobiller dolmuş sistemiyle çalışmaya başlamış,yeni ve geniş yollar ulaşımı kolaylaştırmış, bütün bunlar da tramvayların gözden düşmesine yolaçmıştır. Bütün bunları gözönüne alan zamanın yöneticileri,daha modern bir nakil vasıtası olan troleybüsleri sefere koymayı kararlaştırmışlardı. İlk olarak,Rumeli yakasında Tünel-Maçka hattı,Avrupa yakasında ise Topkapı ve Yedikule tarafında tramvay seferlerinin Beyazıt'a kadar iptal edilmiştir.1961 yılına gelindiğinde ise ,Avrupa yakasında hiçbir tramvay hattı kalmamıştır. 3 Ekim 1966 tarihinden itibaren Kadıköy yakasından da tramvaylar kaldırılmaya başlanmış ve aynı yıl içinde Kadıköy yakasındaki tüm hatlar kaldırılmıştır.
|
KAYNAK: İETT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YAYINLARI "DERSAADET'TEN İSTANBUL'A TRAMVAY" kitapları - 1 ve 2.cilt
YAZAR: R. Sertaç KAYSERİLİOĞLU
